سیستم رزرو بلیت قطار

• معرفی سامانه رزرو بلیت قطار
• اصول مدیریت پروژه
• اندازه گیری و اهداف سامانه
• تخمین پروژه
• مدیریت ریسک
• زمانبندی پروژه
• گام تحلیل
• واسط کاربری
• معماری و طراحی رویه

ترکیب متدولوژیهای RAD و incremental :

نسخه ۱:

در این فاز به طراحی زیرسیستم ها پرداخته و شبه کد آنها را می نویسیم. برای نمونه یکی از شبه کدها در زیر آورده شده است.

شبه کد تابع ورود:

Void login(username,pass)

{if (username in (select user

                               From logintable))

If (pass==(select password

                   From logintable

                   Where username==user))

Goto search and report page;

Else

Show message(“your password is wrong, try again”);

Else

Show message(“your username is not in database, please register”);

}

معماری نرم افزار صاختار کلی نرم افزار را نشان می دهد که ساختاری سلسله مراتبی از اجزا برنامه (ماژولها) است، همراه با روشی که این مولفه ها با هم ارتباط برقرار می کنند و ساختمان داده هایی که توسط این مولفه ها استفاده می شود. معماری ساخت یافته سامانه رزرو بلیت قطار در شکل زیر نمایش داده شده است:

 چند نمونه از رابط هاي كاربري سامانه رزرو بليت قطار به صورت زير مي باشد:

امکان عضویت :

امکان ورود کاربران :

امکان جستجوی بلیت :

امکان اتصال به بانکهای طرف قرارداد:

نمودار رابطه موجودیت ها(ERD):

نمودار رابطه موجودیت ها برای نشان دادن روابط بین اشیا که بخشی از مدل داده می باشند به کار می رود. هدف اولیه ERD نمایش اشیا داده و روابط آنها می باشد.

موجودیت ها:

کاربر

سفر

بانک

بلیت

هتل روابط:

گزارش

جستجو

خرید

نمودار جریان داده (DFD):

این نمودار نمایشی گرافیکی است که جریان اطلاعات و تبدیلاتی را که در ضمن حرکت داده ها از ورودی به خروجی انجام می شوند نشان می دهد.

نمودار DFD سطح ۰:

نمودار DFD سطح 1:

نمودار تغییر حالت :

این نمودار نشان دهنده نحوه پاسخ سیستم به وقایع، در ضمن حرکت در حالت های مختلف در این سطح می باشد. با مطالعه این نمودار یک مهندس نرم افزار می تواند رفتار سیستم را مشخص کند و مهمتر اینکه میتواند مطمئن شود که آیا نکته مبهمی در رفتار مشخص شده وجود دارد.

‍CSPEC

در صفحه ورود به سيستم كاربران عضو مي توانند پس از Login از امكانات سايت استفاده كنند. در غير اين صورت ابتدا به صفحه عضويت راهنمايي شده و پس از بازه زماني كوتاه در صورت تاييد مدير نام كاربري و رمز عبور به آدرس ايميلشان ارسال مي شود.

Login: كاربر پس از ورود، براي رزرو و خريد بليت ابتدا به صفحه اي كه در آن امكان جستجو و گزارش گيري از اطلاعات سفرها موجود است، هدايت مي شوند.

Search: پس از جستجوي بليت موردنظر در صورت وجود مي تواند آن را براي مدت زمان كوتاهي با نام خود در سيستم رزرو كند و بعد از واريز هزينه بليت(ها)، بليت ها به اسم كاربر در سيستم ثبت نهايي مي شوند.

Report: كاربر مي تواند با زدن دكمه report و سپس وارد كردن بازه زماني موردنظر و مبدا و مقصد سفر، سفرهاي موجود را مشاهده كرده و نسبت به خريد آنها اقدام كند.

Buy: كاربر پس از رزرو بليت موردنظر با زدن دكمه Buy مي تواند بانك طرف قرارداد با اين سيستم متصل شده و با پرداخت اينترنتي هزينه بليت(ها) خريد را انجام دهد.

PSPEC

عملكرد زيرسيستمهاي سامانه رزرو بليت قطار به شرح زير مي باشند:
Login: اين زيرسيستم پس از گرفتن نام كاربري و رمز عبور، در بانك اطلاعاتي جستجو كرده و در صورت يافتن كاربري با اين نام كاربري و رمز عبور، صفحه گزارش گيري و جستجو را نمايش دهد.

Register: اين زيرسيستم با دريافت اطلاعات كاربر ابتدا صحت اطلاعات وارد شده را چك كرده و در صورت درست بودن آنها، حداكثر در مدت 24 ساعت نام كاربري و رمز عبور كاربر را به آدرس ايميلشان ارسال مي كند.

Search: اين زيرسيستم با دريافت مبدا و مقصد و تاريخ سفر در بانك اطلاعاتي جستجو كرده و در صورت يافتن سفر(ها)ي با اين مشخصات در صفحه نتيجه جستجو  آن را نمايش مي دهد.

report: اين زيرسيستم با دريافت مبدا و مقصد سفر و همچنين يك بازه زماني در بانك جستجو مي كند و سفرهاي يافت شده را در صفحه نتيجه گزارش گيري نمايش مي دهد.

Buy: كاربر پس از انتخاب بليت موردنظر و يكي از بانكهاي طرف قرارداد توسط اين زيرسيستم به بانك متصل مي شود و خريد اينترنتي را توسط آن بانك انجام مي دهد.

ِدیکشنری داده

زمانبندی پروژه یکی از فعالیتهای مهم مدیر پروژه می باشد که در آن تاریخ شروع و پایان و مدت زمان انجام هر یک از فعالیتهای مهندسی نرم افزار مشخص می شود. در نتیجه این زمانبندی یک نمودار خطی زمانی (Gantt chart) تولید می شود.

در نمودار زیر زمانبندی پروژه سامانه خودکارسازی رزرو بلیت قطار انجام شده است. کارها در ستون سمت چپ لیست شده اند و خطوط افقی نشان دهنده مدت انجام هر کار می باشد. لوزی ها نشان دهنده علائم نشان گر وضعیت فعلی پروژه می باشند. همچنین FTR ها مروری بر آنچه در مرحله قبل برای توسعه پروژه صورت گرفته اند می باشند.این جدول باعث می شود مدیر پیشرفت پروژه را دنبال کند.

انواع ریسک ها

دسته بندی ۱:

• ریسکهای پروژه: مانند کمبود بودجه
• ریسکهای بازار: مانند عدم فروش نرم افزار
• ریسکهای تکنیکی: عدم توانایی کار با نرم افزارهاي موردنياز براي پياده سازي

دسته بندی ۲:

• ریسکهای عمومی: مانند عدم حمایت مدیر ارشد
• ریسکهای خاص محصول:  مانند فسخ قرارداد از سوي بانكها

دسته بنديهاي ديگري مانند ريسكهاي فعال و غيرفعال نيز وجود دارد.

جدول ريسك سيستم رزرو بليت قطار به صورت زير است :

طرح RMMM تعدادي از ريسكهاي با احتمال بالا به صورت زير است:

4: Critical
3: high
2: medium
1: not important

در این بخش مفهوم تخمین در پروژه های نرم افزاری و دلایل ضرورت استفاده از آن را برسی می کنیم. سپس به تخمین منابع، هزینه وزمانبندی سیستم رزرو بلیت قطار می پردازیم.

امکان سنجی پروژه را با توجه به محدوده پروژه بررسی کرده و در نهایت منابع مورد نیاز یک پروژه نرم افزاری را مورد بحث قرار داده و آنها را برای سیستم رزرو بلیت قطار تخمین می زنیم.

چرا تخمین نرم افزار؟

قبل از شروع یک پروژه نرم افزاری، مدیر پروژه و تیم نرم افزاری باید کاری که قرار است انجام شود، منابعی که مورد نیاز است و زمانی که از شروع تا پایان مورد نیاز است را تخمین بزنند. تخمین منابع، هزینه و زمانبندی برای فعالیت مهندسی نرم افزار نیازمند تجربه، دسترسی به اطلاعات قبلی و استفاده از پیشگویی های کمی است. روشهای مفیدی برای تخمین زمان و فعالیت وجود دارند. اما همیشه بهتر است از روشهای مختلف برای تخمین استفاده شود تا تخمین قابل اطمینان تری بدست آید. از آنجا که تخمین در ابتدای پروژه و پیش از شروع طراحی پروژه انجام می شود ذاتا با ریسک همراه است و این ریسک باعث عدم اطمینان می شود.

یکی از عواملی که اثر زیادی برعدم اطمینان در برنامه ریزی و تخمین پروژه دارد پیچیدگی پروژه می باشد. عامل دیگر اندازه پروژه است. با افزایش اندازه پروژه وابستگی بین اجزا گوناگون نرم افزار افزایش می یابد و تجزیه مسئله که روش مهمی برای تخمین می باشد مشکل تر می شود.

روشهای مدرن مهندسی نرم افزار مثل مدلهای فرایندی افزایشی که در سیستم رزرو بلیت مورد استفاده قرار می گیرد دیدگاهی تکراری از توسعه نرم افزار به وجود می آورند و امکان بازبینی مجدد تخمین و تغییر آن به هنگام تغییر نیازهای مشتری وجود دارد.

محدوده نرم افزار:

برای شروع تخمین باید کاملا از محدوده پروژه اطلاع داشته باشیم. محدوده نرم افزار توصیف کننده داده ها، کنترل هایی که باید پردازش شوند، عملکرد، کارایی، محدودیت ها، رابط ها و قابلیت اطمینان است. در جلسه دوم محدوه نرم افزار به طور کامل شرح داده شده و کارایی ها، عملکردها و محدودیت ها مورد بررسی قرار گرفته است.

امکان سنجی نرم افزار چیست؟

پس از مشخص شدن محدوده پروژه مهندس نرم افزار باید به این سوال پاسخ دهد: آیا نرم افزار منطبق با این محدوده قابل ایجاد است؟ پاسخ به این سوال پیش از آغاز طراحی نرم افزار ضروری است زیرا برخی برخی نیازهای اصلی تشخیص داده شده ریسک هایی را به دنبال دارند که باعث غیرعملی شدن پروژه می گردد. پاسخ ندادن به این سوال در بسیاری از پروژه های بزرگ نرم افزاری در نهایت موجب شکست پروژه و صرف هزینه های اضافی می گردد.

پروژه سیستم رزرو بلیت قطار با توجه به عملکردها و توابع سیستم و نحوه رفتار و کارایی آن دارای امکان توسعه و نگهداری و پشتیبانی می باشد.

منابع:

یکی دیگر از موارد مورد تخمین، منابع لازم برای توسعه نرم افزار می باشد. منابع به سه دسته منابع انسانی، منابع نرم افزاری قابل استفاده مجدد و منابع محیطی تقسیم می شود.

منابع انسانی: تعداد افراد لازم برای توسعه نرم افزار می باشد. به علت آنکه در پروژه های کوچک نیاز به افراد زیادی برای انجام پروژه نمی باشد در این سیستم دو نفر برای تمام فعالیت های مهندسی نرم افزار و مشاوره با متخصصین کافی می باشد.

منابع نرم افزاری قابل استفاده مجدد: مهندسی نرم افزار امکان ایجاد و استفاده مجدد از اجزا تشکیل دهنده نرم افزاری را فراهم می کند. چنین اجزا نرم افزرای مولفه نامیده می شوند. این مولفه ها می توانند مشخصه های موجود، طراحی ها، کدنویسی ها یا داده های آزمایشی توسعه یافته برای پروژه های قبلی که مشابه نرم افزار در حال توسعه جاری هستند باشند.

در سیستم رزرو بلیت قطار از توابع آماده برای ثبت نام و ورود کاربران استفاده می شود.

منابع محیطی: عبارتست از منابع سخت افزاری و نرم افزاری مورد نیاز برای توسعه برم افزار که اغلب محیط مهندسی نرم افزار SEE نامیده می شود. چون اکثر سازمانهای نرم افزاری دارای چندین گروه می باشند که نیازمند دسترسی به SEE هستند، برنامه ریزی پروژه باید بازه زمانی لازم برای سخت افزار و نرم افزار را مشخس کند و نحوه دسترسی به آنها را تعیین کند.

تخمین پروژه نرم افزاری:

تکنیکهای مختلفی برای تخمین یک پروژه نرم افزاری وجود دارد که در این بخش به بررسی تکنیک تجزیه که یک از مهم ترین روشهای تخمین می باشد می پردازیم.

تخمین از روش تجزیه را می توان بر مبنای LOC ، FP یا فرایند انجام داد.در تخمین براساس LOC میزان خط کد زیرسیستم ها و سپس مجموع آنها محاسبه می شود و در نهایت قابلیت تولید بر اساس nLOC/pm بدست می آید. یعنی برای نوشتن n خط کد یک نفر در ماه لازم است.

در تخمین بر اساس FP نقطه کار بدست آمده در مراحل قبل در فرمولی مورد استفاده قرار می گیرد و نتیجه بر اساس نفرماه بدست می آید.

تخمین بر مبنای فرآیند: این روش متداول ترین روش برای تخمین می باشد که در آن فرآیند به مجموعه ای از کارها تقسیم شده و فعالیت لازم برای انجام هرکار تخمین زده می شود.

ارتباط با مشتري :          ۱۲۶۰۰۰=۲۱*۶۰۰۰

گام تحليل :                ۷۰۰۰۰۰=۳۵*۲۰۰۰۰

گام طراحي :               ۴۴۲۰۰۰=۲۶*۱۷۰۰۰

گام پياده سازي :         ۵۰۴۰۰۰=۳۶*۱۴۰۰۰

گام تست و نگهداري :   ۲۲۰۰۰۰=۲۲*۱۰۰۰۰

مقدمه : در اين جلسه به بررسي مباحث زير مي پردازيم:

•           مفهوم اندازه گيري و روشهاي اندازه گيري
•           مفهوم معيارهاي پروژه و انواع معيارها
•           اهداف تجاري پروژه
•           روشهاي رسيدن به اهداف تجاري و ارتقاي پروژه در راستاي اهداف مذكور
•           تعيين نقاط كاري پروژه با استفاده از جدول

مهندسي = اندازه گيري

 مفاهيم اندازه، اندازه گيري و معيارها معمولا به جاي هم بكار مي روند در صورتي كه توجه به تفاوت آنها داراي اهميت است. اندازه گيري بر روي فعاليتها، ميزان خطاها و ديگر فاكتورهاي يك پروژه انجام مي شود. در واقع مي توان گفت اندازه گيري عمل تعيين اندازه بر روي يك صفت مي باشد.

اندازه گيري در نتيجه جمع آوري يك يا چند مقدار داده انجام مي شود. اندازه گيري براي كنترل و پيگيري و هدايت تصميم گيري در روند پروژه لازم و ضروري است و باعث بهبود فرايند نرم افزار مي شود.

براي مثال 2 تيم نرم افزاري كه روي يك پروژه يكسان عمل مي كنند در هر گام تحليل، طراحي و پياده سازي با استفاده از روشهاي تعيين شده ميزان زمان، خطاهاي پروژه را محاسبه كرده و به مدير پروژه گزارش مي كنند. مدير پروژه با اندازه گيري ميزان خطاها و همچنين زمان و هزينه صرف شده به مقايسه عملكرد دو تيم پرداخته و روشي كه داراي عملكرد بهتر مي باشد را برمي گزيند. به اين ترتيب اندازه گيري باعث بهبود كارايي و كيفيت پروژه و همچنين جلوگيري از شكست پروژه مي شود.

همانطور كه گفته شد اندازه گيري در 2 سطح انجام مي شود؛ در سطح اول توسط مجريان فني پروژه و در سطح دوم توسط مدير پروژه.

 در اندازه گيري پروژه سه مومرد محصول، فرايند و پروژه مورد بررسي قرار مي گيرند؛ بدين صورت كه براي هر كدام يكسري صفت مشخص مي شود كه بتوانند آن را اندازه گيري كنند. اين صفات خاصه اندازه گيري شده را معيار مي نامند.

معيارها به دو دسته زير تقسيم مي شوند :

• اندازه گرا
• عملكردگرا

 معيارهاي اندازه گرا

اين معيارها در مقايسه با معيارهاي عملكردگرا بهترين راه براي اندازه گيري فرايند توسعه نرم افزار نيستند چرا كه تنها بر تعداد خطوط برنامه تكيه مي كنند و براي برنامه نويسان قوي كه از روشهاي ساختمند براي افزايش كيفيت پياده سازي پروژه استفاده مي كنند، امتيازي اختصاص نمي دهد.

به عبارت ديگر معيارهاي LOC به زبان برنامه نويسي وابسته اند و قابليتهاي برنامه هاي با LOC كمتر و داراي طراحي خوب را ضعيف ارزيابي مي كنند و همچنين پيش بيني LOC در مرحله تخمين پروژه مشكل مي باشد.

 معيارهاي عملكردگرا

معيارهاي عملكردگرا به جاي اندازه گيري تعداد خطوط برنامه، صفات خاصه ديگري مانند تعداد وروديها و خروجي هاي نرم افزار، تعداد درخواستهاي كاربر، تعداد فايلها و تعداد رابط هاي خارجي كاربر.

وروديهاي سيستم عبارتند از :

خروجي هاي سيستم عبارتند از :

درخواستهاي كاربر عبارتند از :

تعداد فايلها عبارتند از :

تعداد رابط هاي خارجي كاربر عبارتند از :

سپس با استفاده از جدول نقاط كاري پروژه محاسبه مي شود:

اهداف تجاري:‌ اهداف تجاري سيستم رزرو بليت قطار عبارتند از :

•            ارتقا رضايت مشتري از محصول
•           كاهش زمان لازم براي عرضه محصول
•           افزايش سود
•           حمايت و پشتيباني ساده تر از محصول
•           سازگاري انواع سيستم ها

اكنون فعاليتهاي مورد نياز براي رسيدن به هر هدف را مورد بررسي قرار مي دهيم:

 1- ارتقا رضايت مشتري از محصول

يكي از كارهاي قابل انجام براي نيل به اين هدف تعامل بيشتر با مشتري در گام تحليل و طراحي از طريق ارايه نمونه كار(Interface)  و در گام پياده سازي از طريق ارائه زيرسيستمها تكميل شده به مشتري مي باشد.

همچنين از ابزارهاي روز مهندسي نرم افزار براي ارتقا كيفيت محصول استفاده مي شود.

معیار :

الف) نظرسنجی از مشتریان و اندازه گیری نظرات موافق

2- به منظور كاهش کاهش لازم براي عرضه محصول به بازار:

استفاده از مديريت كارا و متمركز براي نظارت بر زمانبندي پروژه به منظور تكميل هر زيرسيستم در مدت زمان از پيش تعيين شده.

بهره گيري از افراد مجرب به تعداد كافي به منظور اتمام هرچه سريعتر پروژه.

در اختيار قرار دادن امكانات بروز مانند سيستمهاي با پردازشگر قوي براي كاهش روند پروژه.

معیار:

الف) میزان پیشرفت پروژه و مقایسه آن با گانت چارت

3- افزايش سود:

بازاريابي گسترده با استفاده از روشهاي موثر بازاريابي.

استفاده از زيرسيستمهاي آماده موجود در كتابخانه ها(Library) براي توسعه نرم افزار.

 بهره گيري از نيروي كار ماهر و تازه وارد به منظور كاهش هزينه هاي حقوق و دستمزد.

 معیارها:

الف) میزان فروش در ماه

ب) هزینه و زمان و کیفیت مولفه های آماده و مولفه های ساخته شده و مقایسه آنها با یکدیگر

4- حمايت و پشتيباني ساده تر از محصول:

كاهش ميزان خطا در گام تحليل و طراحي و پياده سازي به منظور كاهش تعداد شكست ها.

بهره گيري از كارشناسان ماهر در امر پشتيباني سيستم ها.

معیار:

میزان نقصها(شکست ها)ی نرم افزار بعد از تحویل به مشتری

۵- سازگاري با انواع سيستم ها:

استفاده از ابزارها و زبانهاي برنامه نويسي Portable كه قابل اجرا روي تمام سيستمها باشند.

بهره گيري از توابع مستقل (ارتباط كمتر با سخت افزار در گام پياده سازي)

معیار:

الف) تعداد سیستم های سازگار با این سامانه

  اهداف جزئی و معیارها:

 نتیجه گیری

اندازه گیری سنجش معیارها و تعیین میزان خطاهای پروژه تاثیر زیادی در روند بهبود پروژه دارد چرا که از شکست پروژه جلوگیری به عمل آورده و نیازمندی ها و ریسک های پروژه را مشخص می کند.